Vì sao đập trúng ruồi lại khó đến vậy?
Ruồi thấy vỉ đập lao tới từ sớm, và một mạch thoát hiểm nhanh phóng nó lên không trong vài phần trăm giây, trước khi vỉ kịp đập xuống.
Có ba điều có lợi cho ruồi. Mắt nó bao quát gần như toàn bộ không gian xung quanh, nên rất khó lén tới từ phía sau. Thị giác của nó nhanh hơn chúng ta, nên bàn tay trông chậm chạp với nó. Và nó có những nơ-ron chỉ làm một việc: phát xung khi có thứ gì đó lớn nhanh trong tầm nhìn, như chiếc vỉ đập đang tới gần.
Các nơ-ron phát hiện vật lao tới ấy nối với sợi khổng lồ, một tế bào thần kinh rất dày chạy từ não xuống các nơ-ron điều khiển đôi chân nhảy. Sợi dày dẫn tín hiệu nhanh, nên lệnh nhảy đến gần như tức thì. Khi còn chút thời gian, ruồi dịch chân trước để cú nhảy đưa nó ra xa chiếc vỉ đập. Trong tình huống khẩn cấp, sợi khổng lồ có thể phóng nó đi ngay lập tức.
Xem trong bài học
Thuật ngữ chính
- Nơ-ron phát hiện vật lao tới
- Tế bào thần kinh sau mắt ruồi, phát xung khi có vật to nhanh lên trước mắt, như chiếc vỉ lao tới. Giới khoa học gọi là LC4 và LPLC2.
- Sợi khổng lồ
- Một tế bào thần kinh rất to, chạy từ não xuống dây thần kinh bụng. Nó mang tín hiệu thoát hiểm nhanh nhất của ruồi. Mỗi con ruồi có hai sợi như vậy, mỗi bên một sợi.
- Nơ-ron nhảy
- Các nơ-ron vận động làm cơ nhảy ở đôi chân giữa co lại, khiến ruồi bật lên không trung.
- Cung phản xạ
- Con đường của một phản xạ: từ nơ-ron cảm giác, qua một hay nhiều tế bào chuyển tiếp, đến nơ-ron vận động làm cơ cử động.